Höşmerim yer misiniz?

-A A +A

Adli Tatil’de arkadaş grubumuzun bir bölümü ile Edremit’in Güre Mahallesi’ne gittik. Güre, eskiden beri Edremit Körfezi’nin kenarında kurulu bir belde idi. Balıkesir Büyükşehir olunca, Güre şimdi mahalle olmuş. Ama her şey yerli yerinde duruyor.

Buralar yiğit yatağı. Yörük yurdu. Edremit’in girişinde “Efeler diyarı Edremit’e hoş geldiniz”yazıyor. Yörük deyince tabi yörüklere has tarzlar,yemeden- içmeye her şeyde kendini gösteriyor.Balıkesir, Karasioğulları diye bildiğimiz Oğuz oymağının yeri.Karasioğulları, Oğuz’un 24 boyundan biri değildir. Bir Oğuz boyunun alt soyudur muhtemelen. Zira Karasi diye bir oğlu veya torunu yok Oğuz’un.

Karasioğulları, Danişmentlilerden ayrılmış bir gruptur.Danişment Gazi kendisi, Çepni  yörüklerindendir Melik Danişment ve akrabaları beyliği yönetmesine rağmen, beylik sınırları içinde yaşayan herkes, Çepni değildi.Her gruptan Oğuz boyu vardı .Mesela, Danişment’in hüküm sürdüğü yerlerde Kayılar kadar Kınıklılar,Dodurgalılar ve diğerleri de vardı.Bu gruplardan bazısı, bir zaman sonra Danişment Gazi’ye isyan ettiler.Danişment Gazi, isyancıları kendi toprağından kovdu.Bunların bir kısmı Afyon ve Sandıklı bölgelerine gitti.Bir kısmı da Balıkesir bölgesine ..İşte Balıkesir bölgesine gidenler kısa süre sonra kendilerini toparladılar ayrı ve bağımsız bir beylik kurdular. Karasioğulları böyle doğdu.

Karasioğlullarında meşhur bir Dursun Bey vardır.Dursun Bey,halk tarafından sevilen bir Karasi şehzadesi idi.İç karışıklıkta Osmanlı Sultanı Orhan Gazi’den yardım istedi.Orhan Gazi,Karasi’ye geldi. Fakat o sırada, karşı taraftan atılan bir ok ile talihsiz Dursun bey şehit oldu. Şimdi,Dursun Bey’in adını taşıyan bir ilçesi vardır Balıkesir’in.

Bölgenin Orta Asya kökenli olduğunu ve yörük olduğunu böylece tescillemiş olduk.Şimdilerde şehir   hayatı hızla ilerlemesine rağmen, yörüklerin kendilerine has ve Orta Asya’dan kalma adetleri vardır.

Karaçadır’ı anlatmaya gerek yok.Eskiden, ev yoktu.Yörükler kara çadırda yaşardı.Çadıra ev denirdi.

O kadar ki,yörük obaları kendilerini diğer obalardan ayırmak için çadırın şeklini ve rengini değiştirir ve o şekilde anılmak isterdi.Mesela, Oğuz’un torunlarından bir Karaevli vardır.Karaevliler, çadırları kara olanlardır.Bir de Ala Evliler vardır.Bunlar da diğer obalardan kendini ayırmak için çadırlarının bir yerini farklı bir renk boya ile boyarlarmış veya farklı renkle boyanmış kıldan ek yaparlarmış, olurlarmış Ala Evli yörükleri..

Zamanla yörük boyları çoğaldıkça,  eskisi gibi bir arada yaşamak daha da zorlaşınca; değil evi başka renkten yapmak,keçileri bile farklı farklı renklerden türetip, Karakeçili ,Sarıkeçili ve Kızılkeçili isimlerini alan Oğuz boyları türemiş.Yalnız, Karakeçililer,Sarıkeçililer ve Kazılkeçililer de  Oğuz’un 24 boyundan biri değildiler.Bunlar, Oğuz’un alt soyudurlar.Karakeçililer, Sarıkeçililer  ve Kazılkeçililer  Kayı  boyunun alt soyudurlar. Bu cümleden olarak, Edremit’te şimdi daha çok  zeytincilikle uğraşan Kızılkeçili diye bir köy   var. Anadolu’nun bir çok yerinde Karakeçili diye yerleşim yerlerinin olması gibi..

Yörüklerde her şey tabii olduğu için “yörük” adına yapılan gıda maddeleri var:Yörük peyniri,yörük tere yağı, Yörük ayranı,Yörük kahvaltısı gibi.Burada önemli olan şimdi organik dediğimiz doğal,tabii ve tarım ilacı görmeden yapılan yiyecekler kastediliyor.Keçi dağda çalı yiyor.Tertemiz yayla suyu içiyor. İlaçlanmış bir şey yemiyor.Onun vereceği süt de  o sütten yapılan  ayran ve peynir de elbette  rahatlıkla kulanılabiliyor.Yani yörükten alınan gıda maddesinin böyle sıhhat yönünden güveni var. Kastedilen bu yani.Karşıda görülen kara çadır bir sembol olsa da..Hatırlanan organiklik..

Yörüklerde bir höşmerim tatlısı vardır.Höşmerim tatlısı, peynirden yapılır.Yani höşmerim, bir peynir tatlısıdır.Biz küçükten yörük çadırlarına gittiğimizde ;ev sahipleri biz çocuklara her zaman bulunmaz diye,çocuklar tatlı yesin diye höşmerim yaparlardı. Höşmerim aslında çocuklar geldiği için değil, çocuğu getiren hatırlı misafire çıkarılırdı. Höşmerim , hatırlı misafir tatlısı idi. Her zaman bulunan bir şey değildi höşmerim..Hani, bir Urfa türküsü vardır:” Aman aman el hanım/Gel  eyvana gel hanım/ Ağır mısafır gelmiş/şeker kaymak ez hanım.”diye..Ağır misafir gelince her zaman yapılmayan şeyler çıkarılır.

Efendim,yörük obasının birindeki delikanlı,yan obadaki yörük kızına tutulmuş.İstemiş, vermişler.Gelin daha  hamile iken,seferberlik çıkmış,delikanlı askere gitmiş.Askerlik şimdiki gibi kısa mı?Seferberlik bitecek.Gidip de gelmemek de var..Herkes merak edecek..Çocuk doğacak, adam olacak.”Babam nere getti  ana?” diyecek.Özlemler artacak.Koyunlar çoğalacak ,çadır bir iken, iki olacak..

Derken, yıllar sonra delikanlı askerden gelmiş.Hiç görmediği oğlu kocaman olmuş.Çadırda ve obada herkes sevinçli.Kurbanlar kesilmiş,sofra sofra yemekler yemişler, oturmuşlar uzun uzun sohbetler etmişler..

Bir ara gelin,kocasının şimdiye  kadar hiç yemediği bir yiyecek getirmiş.Delikanlı, hep erkeklerin arasında oturduğundan; hiç sohbet edememişler.Önüne getirdiği yiyeceği koyarken,hal hatır sormak babından “hoş mu erim” demiş.Yani “nasılsın” demek istemiş.Oğlan da gelinin yani karısının yiyeceğin adının “Hoşmerim” olduğunu söylüyor sanmış.Yörükler yeni bir tatlı icat etmişler diye düşünmüş. Tereyağına biraz peynir koyup kavrulunca ve az soğutulduğunda üzerine şeker veya bal döküp yenen peynir tatlısının adı o zaman konmuş:”Hoşmerim.” Yani, “hoş mu erim.” Tabi bizde biraz kelimeleri değiştirmek,ucundan, arkasından birer harfi düşürüp veya ekleyip de söylemek vardır.”Hoş mu erim” yani  “Hoşmerim ”, zamanla “Höşmerim” olmuş.(O) yu  (ö)yaparak…

Türkiye’de höşmeriminin en çok yapıldığı yer, bir yörük yurdu olan Balıkesir ve  Edremit yöresidir.

Çocuklarıma ve torunlarıma höşmerim yemeyi öğrettim.Biz oralara gitmeyeli höşmerimin değişik türleri yapılmış.Biz höşmerimi kahverengi bilirdik.Şimdi yumurta sarısı ile sarartmışlar.Sapsarı peynir tatlısı höşmerimler..Cevizli  höşmerimler var.Ama pek güzel değil.Burdur’un ceviz ezmesini andırıyor. Ama ceviz ezmesi, cevizli höşmerimi geçer..Bir de Antep fıstıklısını yapmışlar höşmerimin. Bu çok güzel.Satan adam,”.Antep fıstıklısının üzerine dondurma koyarsan pek güzel oluyor” dedi. Herkes yemeye bayılıyor. Yiyebilene aşk olsun..

Selam ve hürmetlerimle..

Kategori: 

Yeni yorum ekle

Yayın Tarihi : 22.08.2017 - 08:54 -356-
Bu sayfayı paylaşın :