Şanghay İşbirliği Örgütü ve Türkiye: Analiz

-A A +A

Avrupa Birliği uzun zamandır Türkiye’nin AB’ye kabulü konusunu müzakere ediyordu. Fakat Türkiye’nin AB’ye kabul durumu olumsuz anlamda netleşmeye başladı. Avrupa Parlamentosu, Türkiye ile görüşmelerin geçici olarak durdurulması kararını aldı. Türkiye’de bu olumsuz havadan sıyrılmak için alternatif kuruluşlara yönelmeyi tercih etti. Şanghay İşbirliği Örgütü de bunların arasında en önemlisi. Öyle ki bu işbirliği örgütü artık daha yüksek sesle konuşulmaya başlandı. Türkiye’nin geçmişten gelen kamburlarından kurtulmak için attığı adımlar olumlu görünüyor. Şanghay İşbirliği Örgütü’ne kabul olunması durumu Türkiye’nin izlediği politikalara farklı bir bakış açısı, -ekonomide ve özellikle enerji konusunda-  avantajları beraberinde getirebilir.

Şanghay İşbirliği Örgütü, 1996 yılında Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından kuruldu. Örgütün İlk ismi Şanghay Beşlisi idi. 2001 yılında Özbekistan’ın da dahil olması ile sayı altıya çıktı ve Şanghay Beşlisi ismi yerini Şanghay İşbirliği Örgütü’ne bıraktı.

Örgütün kuruluş amacı, üye ülkelerin sınır güvenliğini sağlamak, bölgeye yönelik terör, ayrılıkçılık ve aşırılıklarla mücadele etmek, örgüt üyeleri arasında ekonomik ve kültürel işbirliğini gerçekleştirmek olarak belirlenmişti. Bugün gelinen noktada amaçlar biraz daha genişlemiş ve değişmiş görünüyor.

2007 yılında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te yapılan zirvede Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “Tek kutuplu dünya kabul edilemez.” açıklamasıyla bu değişen yaklaşımın ilk adımını atmıştır. Bu açıklama sonrasında, tam olarak dile getirilmiş olmasa da, örgütün amacı ABD önderliğinde oluşan batı bloğuna karşı ayrı bir blok oluşturmaya doğru yönelmiş görünüyor.

ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ’NÜN EKONOMİSİ

Kaynak: IMF, World Economic Outlook, October, 2016

Yukarıdaki tabloda Şanghay İşbirliği Örgütü’nün toplam GSYH’sı 12.772 milyar dolar olarak karşımıza çıkıyor. Bu toplam, ABD ve Euro Bölgesinden sonra dünyanın üçüncü büyük GSYH’sını gösteriyor. Çin, bu toplamda % 87,5’lik bir paya sahip durumda görünüyor.  2017 yılında örgüte katılacak olan Hindistan ve Pakistan 2015’de örgüt üyesi olsalardı örgütün toplam GSYH’sı 15.116 trilyon Dolar olurdu. 

 

TÜRKİYE’NİN ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ ÜYELERİYLE DIŞ TİCARET İLİŞKİSİ

Kaynak: TUİK

2015 yılında Türkiye’nin toplam ihracatı 143,8, ithalatı ise 207,2 milyar Dolar. Buna göre Şanghay İşbirliği Örgütü üyelerine ihracatımız toplam ihracatımızın % 6’sını,  bu ülkelerden yaptığımız ithalat ise toplam ithalatımızın % 25,7’sini oluşturuyor. Türkiye 2015 yılında Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi ülkelere karşı 44,7 milyar dolar dış ticaret açığı vermiş ki bu açık 2015 yılındaki toplam dış ticaret açığımızın % 70,5’ine denk geliyor. 

Türkiye geleceği konusunda önemli bir kararın eşiğindedir. Avrupa Parlamentosu’nun görüşü değişir mi bilemeyiz ama şu anki durum hiç de iç açıcı değil. AB ile ilişkilerimizi tamamen bitirmemiz söz konusu olamaz. Fakat farklı arayışlar içine girmemiz olumlu karşılanabilir. Şanghay İşbirliği Örgütü’nün içersinde yer alan Azerbaycan ve Rusya ile enerji konusunda anlaşmalar imzaladık. Azerbaycan ile TANAP, Rusya ile de Türk Akımı Doğalgaz Boru Hattı Projesi konusunda adımlar atıldı. Şanghay İşbirliği Örgütü’ne kabul olmamız durumda enerji konusunda yeni gelişmeler yaşanabilir. Ekonomi anlamında ise Çin Halk Cumhuriyeti Asya’nın kalbi konumundadır. Çin ile geliştirilecek ekonomi projeleri Türkiye’ye büyük katkılar sağlayabilir. Zaman ne gösterecek göreceğiz…

YARARLANILAN KAYNAK: Mahfi EĞİLMEZ, www.mahfiegilmez.com, Aralık 2016.

 

ATILIM ÜNİVERSİTESİ İŞLETME FAKÜLTESİ

İKTİSAT BÖLÜMÜ

Kategori: 

Yeni yorum ekle

Yayın Tarihi : 06.12.2016 - 17:31 -696-
Bu sayfayı paylaşın :