Cumhuriyetin kurulduğu yıllar ülkede pek çok insanın ortaya attığı Anadoluculuk veya Memleketçilik fikri "Anadolu Mecmuasının" 1924-25 yılları arasında çıkan on iki sayısıyla damgasını vurmuştu.
10.04.2021 04:51
712 okunma
CUMHURİYETTEN GÜNÜMÜZE FİKİR TARTIŞMALARI-2
Abdurrahman Zeynal

Cumhuriyetin kurulduğu yıllar ülkede pek çok insanın ortaya attığı Anadoluculuk veya Memleketçilik fikri "Anadolu Mecmuasının" 1924-25 yılları arasında çıkan on iki sayısıyla damgasını vurmuştu. Mecmuanın sahibi Mehmet Halit Bayrı, müessese müdürü Haydar Necip idi. Mecmuanın geniş bir yazı kadrosu vardı. Bunlar Ahmet Refik Altınay, Hilmi Ziya Ülken, Ziyaettin Fahri Fındıkoğlu, Mükremin Halil Yinanç, Rauf Yekta, Hamit Sadi, Necmettin Halil Onan, Reşat Şemsettin Sirer, Yahya Kemal Beyatlı, Necip Fazıl, Ahmet Hamdi Tanpınar, Faruk Nafiz Çamlıbel gibi isimler Anadoluculuk veya Memleketçilik fikri etrafında toplanmışlardı. 1930 sonrasında "Çığır", "Millet", "Dönüm" dergilerinde fikirlerini yani Anadolu milliyetçiliğini işlemeye devam ettiler.

1935-1942 yılları arasında yükselen Nazizm yani Almanların baskın olduğu dönemlerde Cumhuriyet gazetesinde Hitler fotoğrafları yer alırken, Turancılık fikri de yükselişe geçiyordu. 1942 yılından sonra Almanların duraklayıp gerilemesi üzerine bu sefer Ulus gazetesinde Stalin ve İnönü'nün fotoğrafları ön sayfaları süslemeye başlamıştı. Artık Komünizm, Marksizm konuşulur, yazılıp çizilir olmuştu ki, yeni bir tartışma başladı. Başbakan Şükrü Saraçoğlu "Ben Türkçü Başbakanım" dediği günlerde Nihal Atsız Milli Eğitim Bakanlığına bir mektup yazarak okullara sol dergilerin girdiğini yazınca yeni ve ciddi bir tartışma başlamıştı. 

1939 yılında başlayan İkinci Dünya Savaşı ülkedeki dengeleri değiştirdi. Laiklik anlayışının Fransız usulü prensipleri uygulama sahasına sokulurken din derslerinin okullardan kaldırılması ile birlikte İslamcılık devre dışı bırakılıyordu. Ancak, Diyanet İşleri Başkanlığı Ahmet Hamdi Akseki'ye yazdırdığı din dersi kitabını basarak özellikle çocukların dini bilgiler öğrenmesinin yolunu açmıştı. 1925 yılında açılmasına başlanan Hafız mektepleri yani Kur'an Kurslarının sayısında (1940-49 arasında) artışlar sağlanmış dönem sonunda 150'nin üstünde Kur'an Kursu açılmıştı. Yine 1948  yılından sonra İmam Hatip okullarının açılmasına temeller oluşturulmuş, İlahiyat Fakültesi 1949 yılında açılmıştı.

 3 Mart 1944 yılında Türkçülük, Turancılık davasından Nihal Atsız, Alpaslan Türkeş, Reha Oğuz Türkkân, Zeki Velidi Togan, Fethi Tevetoğlu, Osman Yüksel Serdengeçti, Orhan Şaik Gökyay gibi isimler tutuklanarak hapse atıldı. Böylece bu tarih "Türkçüler Bayramı" ilan edilerek sonraki yıllar kutlanmaya başlarken Nihal Atsız'ın çıkardığı "Orhun" dergisi Turancılık fikrini işlemeye devam etti.

Necip Fazıl Kısakürek "Büyük Doğu" mecmuasıyla başlayan fikirlerini topluma bulaştıracaktı. 1943 yılında haftalık siyaset, aksiyon ve fikir dergisi olarak çıkmaya başladı. 35 yıl süreyle 1978'e kadar toplamda 15 dönem ve 512 sayı çıktı. Defalarca kapatıldı, tekrar çıktı. Necip Fazıl neredeyse bütün eserlerini burada neşrettiği yazılardan oluşturdu. Siyasi gelişmelerle birlikte, fıkıh, akaid ve tasavvuf konularının da yer aldığı yazılar yayımlandı. Tek parti dönemine şiddetli muhalif tavrı sebebiyle dergi defalarca kapatıldı, Necip Fazıl da defalarca hapis cezası aldı. Demokrat Parti döneminde genel olarak partiye destek verirken yer yer sert bir şekilde muhalefet de yaptı. Büyük Doğu'nun en önemli özelliği ise bünyesinden bir gençlik hareketi çıkarmış olmasıydı.


Türk fikir ve edebiyat hayatının en renkli kişiliklerinden biri olan Osman Yüksel Serdengeçti, Serdengeçti dergisini 1947 yılında çıkarmaya başladı.  Derginin Kapatılması  ve Osman Yüksel'in hapis cezaları yüzünden 1962 yılına kadar, on beş senede toplamda 33 sayı çıkabildi. Osman Yüksel'in hem nüktedan hem sert dili dergiye de aynen yansımıştı. İlk sayısında; "Hakka tapar, halkı tutar" sloganıyla çıkan dergi ikinci sayısından beşinci sayısına kadar; "Allah'a, millete, vatana koşanların dergisi" sloganıyla çıktı. Ardından her iki sloganı birden kullanan Serdengeçti Mayıs 1950 sayısında "Allah'tan başka kimseden korkmaz" sloganıyla yoluna devam etti. Türk-İslamcı bir çizgide yer alan Serdengeçti, dergide Türkistan davasını da sık sık dile getirdi. 

10 Nisan 2021 ERZURUM 

email: a.zeynal@hotmail.com 

...
Yorum Ekle
Adınız :
Başlık : Yorumunuz :
Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
...

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2019    www.anahaberyorum.com          Programlama: Murat Kaya