Dünya, İkinci Dünya Savaşına doğru giderken Türkiye'deki fikir akımları bu değişimlerden etkilendiler. Nasyonalizm ve Marksizm okumuşlar arasında yer bulurken Pozitivizm ve Fransız türü katı laik anlayışta artık toplumu biçimlendirmeye başlıyordu.
18.04.2021 06:19
145 okunma
CUMHURİYETTEN GÜNÜMÜZE FİKİR TARTIŞMALARI-3
Abdurrahman Zeynal

Dünya, İkinci Dünya Savaşına doğru dünya giderken Türkiye'deki fikir akımları bu değişimlerden etkilendiler. Nasyonalizm ve Marksizm okumuşlar arasında yer bulurken Pozitivizm ve Fransız türü katı laik anlayışta artık toplumu biçimlendirmeye başlıyordu. Öyle ki Okullarda Din dersi müfredattan çıkarılmıştı. Devrin en önemli gazetelerinden biri olan Ulus gazetesinde sol ideolojiyle ilgili yazılar çıkarken Falih Rıfkı Atay, Nazım Hikmet, Sebahattin Ali gibi yazar ve şairler sol fikri ortaya koyacak yazılara imza atıyorlardı.

1940 yılında kurulan 1948 yılından itibaren değişime uğrayan ve 1954 yılında Öğretmen okullarına dönüştürülen Köy Enstitüleri bu devreye ve sonraki devrelere kültürel miras olarak çok sayıda romanı, hikayeyi miras olarak bıraktılar. Fikri anlamda Türkiye'de sol ideolojilerin yerleşmesi ve kökleşmesinde Köy Enstitülerinde yetişenler damga vurdular.

Köy Enstitüleri kurulurken Anadolu aydınlanması başlıyordu. Fikir Babası ve genel müdürlüğünü yapmış olan İsmail Hakkı Tonguç ve Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel öncülüğünde 1940-1949 arasında 21 enstitü açılmış, yirmi bine yakın öğretmen mezun edilmiş ve bunlar öğretmen, yazar, gazeteci, şair ve diğer bilim dallarında yer alarak ciddi bir toplumsal değişimi başlatmışlardı. 1945-1947 yılları arasında "Köy Enstitüleri Dergisi" yayınlanarak bu alanda yazılı bilgi de bırakmışlardı.

1939 yılında toplanan birinci Maarif Şurasında alınan kararlar ve 1943 yılında toplanan ikinci Maarif Şurasının konusu olan "Ahlak Eğitimi" konulu çalışmalar bu sahada önemli etkiler bıraktı.

1939 yılında 'Hareket' dergisini çıkararak tek parti iktidarı döneminde yayımlanmaya başladı. Devrin ilk farklı bakış açısına sahip dergisiydi. Fakat siyasi partilerle doğrudan yahut dolaylı bir ilişki içine hiç girmedi. Dergi ismini, Maurice Blondel'in geliştirdiği ve kendisinin de kabul ettiği Hareket Felsefesinden almıştı. Hareket Dergisi doğrudan doğruya bilindik hiç bir akımın dergisi olmamıştır. Felsefe Muallimi Nurettin Topçu'nun fikirleri ve bu fikirler etrafında toplanan öğrencilerinin sesi olmuştur. Dergi ve çevresi ideolojik bir yere ille de konulacaksa belki Ruhçu Milliyetçilik denebilir. Dergi insanın ahlak, sorumluluk, vicdan, irade hukuk, iman ve maarif davası mevzularını felsefi bir temelde ele alıyordu. Anadolu milliyetçiliği temeli üzerine kurulan 'Hareket'in milliyetçiliği, ırki bir zeminden ziyade kültürel ve dini bir birlikteliği merkeze koyuyordu. Kadrosunda; Mehmet Kaplan, Remzi Oğuz Arık, Ahmet Kabaklı, Hilmi Ziya Ülken, Ali Nihat Tarlan, Tarık Buğra, Hüsrev Hatemi, Mustafa Kutlu ve Ezel Erverdi gibi isimler yer aldı. 1982 yılına kadar yayın hayatını sürdürdü. 1992 sonrasında yeniden çıkarılan 'Dergâh' dergisi, "Hareket" dergisi çevresi tarafından günümüze kadar yayın hayatını sürdürmüştür.

Devam edecek.

...
Yorum Ekle
Adınız :
Başlık : Yorumunuz :
Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
...

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2019    www.anahaberyorum.com          Programlama: Murat Kaya