Mevcut iktidarı beğenmeyip, kendinde bir güç hissedenlerin zaman zaman ülke yönetimine müdahale ettiği, bu müdahalelerin bazen başarılı olduğu , bazen de akim kaldığı malumdur.
12.10.2021 05:05
926 okunma
Darbeler ve darbe severler..
Av. Sabri Turhan

Mevcut iktidarı beğenmeyip, kendinde bir güç hissedenlerin zaman zaman ülke yönetimine müdahale ettiği, bu müdahalelerin  bazen başarılı  olduğu , bazen de akim kaldığı malumdur. 

İhtilal veya darbe başarılı  olursa, bir süre sonra taşlar yerine oturmaya başladığında ihtilal veya darbe hem ora halkı, hem de dünya kamuoyunca onanmış olur. Artık direnmenin pek anlamı olmaz. Sovyet İhtilali, ilk zaman tepki çekse de zamanla, Sovyetler Birliği’ni herkes tanımış, hatta orada rejim bugün bir kere daha değişmiştir. Mısır’da General  Sisi, demokratik yolla  iş başına gelmiş  Mursi’yi  devirmiş, ilk zaman herkes ihtilale  karşı çıkmış ama, şimdi bütün dünya  ihtilal yönetimi  ile iyi ilişkiler yolunda.  

Ama, ihtilal girişimleri veya kalkışmalar böyle değildir. Kalkışmaların  önderleri öldürülürse, kaçarsa  veya yakalanırsa, o zaman darbe girişimi  sona erer. Yani ihtilal  başarılı  olursa sevilmese de bir süre sonra geçerli  hale gelir. Kalkışma ise saman alevi gibi sönüp gider. 

Bunlardan bir kısmını, özellikle bizi direkt ilgilendirenlerin bazılarını, kaosları ve  suikast girişimlerini de araya katarak ve  seçerek anlatmak isterim… 

İslam dünyasında ilk ihtilali  Muaviye yapmıştır. Seçimle  iş başına  gelen Hz. Ali ve sonra Hz. Hasan’ı bertaraf eden Muaviye, Şam Valisi iken, tüm İslam dünyasının hakimi olmuştur. Ve ayrıca bir de ilk  defa, hanedanlık  kurarak  iktidarın babadan oğula geçmesini  sağlamıştır. 

Türk dünyasında ilk darbe girişimi veya kalkışma, Büyük Selçuklularda Tuğrul Bey’e karşı oldu.Tuğrul Bey ve kardeşi Çağrı Bey’e karşı kuzenleri ( amcaoğulları) Kutalmış, darbe girişiminde bulundu. Ancak Kutalmış’ın eylemi, teşebbüs halinde kaldı. Zira Kutalmış ve oğulları  derdest edilerek Siverek’e sürgün edildiler. Orada yıllarca mecburi  ikamete zorlandılar .  Dolaysiyle , kalkışma sona ermiş oldu. 

  Osmanlı’da ilk ihtilal veya darbe girişimi , Fatih öldüğü zaman Sultan Cem tarafından yapıldı. Fatih öldüğünde  derin Osmanlı, el çabukluğu ile Beyazıt’ı tahta oturttu. Ama diğer oğul Cem, kendini tahta daha yakın görüyordu. Cem, etrafındaki askerleri ile Konya’dan  Bursa’ya kadar geldi. Şehri kuşattı. Ve burada padişahlığını  ilan etti. 

Araya Fatih’in  kız kardeşi hala  Selçuk Sultan girip iki kardeşi barıştırmaya çalışmışsa da bu olmadı.İki kardeşin kuvvetleri,  Yenişehir civarında  savaştı. Cem kuvvetleri yenildi. Cem, ülkeden kaçtı. Böylece darbe  girişimi  sona ermiş oldu. 

 Osmanlı’da darbe ile iş başına gelen ilk Padişah, Yavuz Sultan Selim’dir. Yavuz, Trabzon’da vali iken babasının  yönetimdeki  bazı hallerini, özelikle Şah İsmail’in ülkedeki  faaliyetlerine  karşı politikasını beğenmiyordu. Bir kaç defa babasına haber yolladı. Sofu Beyazıt, bunlara aldırış etmedi. Bir, iki, üç.. derken, Yavuz’un sabrı taştı. Etrafındaki kuvvetlerle Kara Deniz’i  kuzeyden dolanarak ve kayın pederi Kırım Han’ından  yedek kuvvet alarak, Romanya ve Bulgaristan’ı da aşarak, Edirne’ye geldi. Osmanlı ordusu ile  Çorlu Ovası’nda savaştı. Yenildi. Harp meydanından kaçtı. Tekrar Trabzon’a gelerek göreve devam etti.(Osmanlıda  devlete isyan etmiş üst  düzey görevlilerin işten atılmaması ilginçtir. Bu konu ayrı bir yazı konusudur) 

Yavuz, ilk demede başarılı  olamadı ama, Saray’daki Yavuz taraftarı komitacılar,  ihtilal  denemelerine  devam etti. Ertesi yıl baskılardan yılan Sofu Beyazıt ,  sessiz sedasız tahtı oğluna bırakmaya razı oldu. Ve böylece Yavuz, Osmanlı tahtına oturdu.

Kanuni devrinde iki kardeşin; Sarı Selim ile Beyazıt’ın,daha babaları sağ iken, yaptıkları iktidar kavgası büyük bir kaostur. Daha baba sağ iken, miras paylaşma aşaması daha yokken,  kimin padişah olacağı kavgasına giren bu iki şehzadeden Beyazıt  yapılan savaşta yenildiği için İran’a kaçmış ve kaos böylece sona ermiştir. Osmanlı tarihinde  bu olay en ilginç vakalardan birisidir. 

Osmanlı’da ihtilalle  iş başına  gelen ikinci padişah Genç Osman’dır. Genç Osman, akli dengesinin yerinde olmadığı söylenen  1.Mustafa’nın  odası kilitlenerek hareketsiz bırakılıp, ortadan kaldırılması üzerine ve yeniçerilerin  isteği ile  padişah  olmuştur.

Daha sonra aynı Yeniçeriler, Genç Osman’ı Yedikule zindanlarına alarak boğdurmuşlar, yerine 4.Murat geçmiştir.4.Murat hasta  idi. ”Kardeşim ibrahim’i öldürün” diye emir verdi. Bir süre sonra kendisi öldü Yerine kardeşi İbrahim padişah oldu.İbrahim de darbe ile  gitti. Yerine oğlu 4.Mehmet geçti. O da yine   boğularak  öldürülen  bir padişahtır. Yani O da darbe kurbanı. Hepsini uzun uzun anlatmaya gerek yok Bir  dönem, ihtilallerin, isyanların  ve ayak kaydırmaların  tarihidir. O devirde bir çok Padişah  darbe ile  gitmiştir. Darbe ile giden padişahların sayısı 10 civarındadır. Öldürülen padişahların birisi de Abdülaziz ’dir . O’nun intihar  ettiği de  söylenir. Ama bulunduğunda iki eli de kesik idi. İntihar eden bir kimse,bir  elini kesse, diğer elini ne ile kesecek denmiştir. Katl olayının varlığı  ortadadır. 

Burada yeri gelmişken, bir kaostan daha bahsetmek gerekebilir: Celali İsyanları … Celalilerin, padişah devirmek ve darbe yapmak gibi bir amaçları  yoktu. Ama bunlar gayrimemnun gruplardandırlar.Celali Canpolatoğlu ve Kalenderoğlu’nun, etraflarına topladıkları 10.000 ve 20.000 kişilik kuvvetlerle,devleti yılarca  uğraştırdıkları tarihi kayıtlarda yazılıdır.

Bazı padişahların görevden alınmasına darbe mi denir, başka bir şey mi denir, bir bakalım.. 

5.Murat’ın parlak bir şehzadeliği vardır. Yabancı dil bilen, zeki ve istikbal vaad eden bir gençti. Padişah olduktan 5 ay sonra akli dengesi  bozulur. Günlerce  Marmara Denizi’nde gece ve gündüz iyi gelir diye vapur gezilerini çıkarılır. Doktorlar en iyi şekilde bakar kendisine.. Padişah bir türlü  düzelmez. Bir  tabip  raporu ile  görevden alınır. Yerine  2.Abdulhamit geçer. 

2.Abdülhamit devri tarihimizin en tartışmalı devirlerinden birisidir. İsyanlar, ayaklanmalar,suikastler, başkaldırılar , haklı haksız tutuklanmalar  bu devirde olur. Padişahın güvenerek atağı adamlar, bir süre sonra kendine karşı isyanları başlatır. Enver Paşa ve Kolağası Nesneli Niyazi , Sırp ve Bulgar çetelerine karşı mücadele için  dağlarda savaşırken, birden onlar da padişaha karşı aynı dağda ayaklanırlar. Yani yön değiştirirler . Ülkenin her yanı birer  yangın yeridir. 

2.Abdulhamit’e karşı ayaklanma düzenleyenlerin birisi de Galatasaray Sultanisi Müdürü Ali Süavi’dir.

Ali Suavi, Avrupa’da bulunmuş, orada bir İngiliz kadınla evlenmiş, Jön Türklerin arasında kalmış,(Jön  Türkler tarafından sevilmemiş) okumuş ,onlarca kitap yazmış, düşünen ve ağzı laf yapan bir adamdır.   

Yerini sağlamlaştırdıktan sonra, siyasi işlere karışmış, Rusya’nın ve İngiltere’nin tahriki ile Çırağan’da  yatıp kalkan 5.Murat’ı tekrar padişah  yapmak için harekete  geçti Ali Suavi. Etrafına  toplanan 1000 kadar Rumeli ahalisinden insan ile Çırağan  Sarayı’nı  bastı. Burada bulunan 5.Murat’ı Serasker Kapısı önüne getirip, O’nu padişah ilan edecek ve  büyük bir ihtilal  yapmış sayacaktı  kendini. Ama nümayiş sırasında  Beşiktaş Karakol Komutanı 7-8 Hasan Paşa’nın  kafasına vurduğu bir odunla  orada öldü Ali Suavi. İhtilal  heveslileri  hemen dağıldı  ve eylem bitti. 

Ali Süavi, tarihimizin  ilginç tiplerindendir. Devrinin önemli şahsiyetleri  O’nu bir ihtilalci olarak görür. İsmail Hami, Suavi hayranıdır ve O’nu ihtilalci  olarak görür. Falih Rıfkı da Ali Suavi’yi ihtilalci  olarak  tanıtır. Hatta, Mithat Cemal, Suavi için  “Sarıklı İhtilalci  “diye kitap bile  yazmıştır. 

Ama,Cemil Meriç, Ali Suavi’yi ihtilalci olarak görmez. Meriç, Suavi için; “O gençliğinin günahını ödedi. Suavi’nin ihtilalcilikle  ilgisi yoktur. Sefalet ve ümitsizliğin ilham ettiği bir çılgınlıkla yaptı, yaptıklarını. Yabancı devletin  desteklediği  bir talihsizliktir  O’nun yaptığı” der. 

Efendim, yazı çok uzadı.2.Abdulhamit’in tahttan uzaklaştırılmasını ,sonraki  baskınları, cinayetleri, umutsuzlukları ve Cumhuriyet dönemi kaoslarını, kalkışmalarını   ve ihtilallerini gelecek yazıda   anlatacağım. 

...
Yorum Ekle
Adınız :
Başlık : Yorumunuz :
Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
...

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Aliya İzzetbegoviç'i
Tanıma ve Tanıtma Etkinlikleri
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2019    www.anahaberyorum.com          Programlama: Murat Kaya