İnsan ve medeniyet bağlamında mimari...
MAKALE
Paylaş
12.06.2022 20:05
189 okunma
Sibel Eraslan

Tamir ve tadilat kelimelerinin Türkçe'de çok baskın karşılıkları yoktur... Oysa etimolojik anlamları çok kuvvetli kelimeler bunlar, ''tamir''in imar ile, ümran yani medeniyet ile, ''tadil'in ise adalet, ölçülülük ve itidalle ilgili kavramlar olduğunu biliyor muydunuz?

Ülkemiz, medeniyetlere ev sahipliği yapmış çok katmanlı bir tarihi mirasa sahip. Bu durum hem büyük bir zenginlik, hem de büyük bir sorumluluk arz ediyor. Kültür varlıklarının korunması, ihyası, sürekliliği davası, aynı zamanda gelecek nesillere karşı bir sorumluluk bilincini de gerektiriyor. Ne yazık ki tarihi varlığımızı korumak konusunda müsrif bir toplum olduğumuz kadar, onları ihya ederek gelecek nesillere aktarma konusunda da yeterince ciddiyet taşıdığımızı söyleyemeyiz...

Bizde restorasyon, niçin işin içinden çıkılmaz bir halde bunu ciddi şekilde oturup düşünmek, tartışmak gerekiyor... Mimarlık fakültelerinin şehir-bölge planlama bölümleri ile restorasyon bölümleri ne zaman barışacaklar? Koruma ve restorasyon planlamalarında çalışacak kişiler; mimarlardan, iş yöneticilerinden ibaret değil, o eserin tek tek her bölümünde, her kısmında çalışacak ustalara da ihtiyacımız var mesela... Tarihi binaları restore ederken gerekli olan; demir ustası, boya ustası, kalıp ustası, çatı ustası yetiştiren sanat okulları çok önemli mesela...

Muğla Büyükşehir Belediyesi'nin Datça'daki tarihi Çeşmeköy Camii restorasyonu, mimarlar ve sanat tarihçileri tarafından tam bir hayal kırıklığı olarak karşılandı. Belediye'nin bu işi kötü niyetle yaptığını hiç sanmıyorum, hatta eleştiriler sonrasında özür de dilediler, tepkilerden mahcup oldukları çok açık. Ama şunu kendimize ciddiyetle sormalıyız diyorum: Restorasyon için elimizi attığımız yerlerin ruhu niçin bir daha geri dönmemek üzere uçup kaçıyor. Niçin elimizi sürdüğümüz şeyi, kendisi olmaktan çıkartıp bambaşka bir şeye dönüştürüyoruz.

İhya veya tamir etmek üzere ele aldığımız eserin, her şeyden önce büyük bir mimari mirasın, ona uyumlu ve hatta onun var ettiği bir parçası olduğunu unutmamamız gerekiyor. Nitekim 1964 yılında imzalanmış Venedik Paktı'nda da bu bütünsel bakış açısına atıf yapılıyor; anıtların korunması ve onarımı için, mimari mirasın bütünüyle incelenmesine ve korunmasına yardımcı olabilecek tüm bilim-teknik birikimlerden yararlanılmalıdır, deniyor... Aynı paktın pek çok maddesinde tekrarlanan 'saygı duymak' bahsi cidden kayda değer. ''Onarım uzmanlık gerektiren bir iştir. Amacı, anıtın estetik ve tarihi değerini korumak ve ortaya çıkarmaktır. Onarım kendine temel olarak aldığı özgün malzeme ile güvenilir belgelere saygıyla bağlıdır' ifadesinde olduğu gibi...

Tarihin içinden aktığı fiziksel fon olmaktan mı ibarettir mimari? Yeryüzünü şekil vererek yönetme sanatı olan mimarinin, birebir insanla ilgili ve dolayısıyla politik bir içerik taşıdığını teslim etmek gerek. Kimlik gibi bir hüviyet taşımasaydı şayet, baktığımızda bunun bir Fransız Sarayı, Bir Osmanlı Camisi, bir Yunan heykeli, bir Rönesans tablosu olduğunu söyleyemezdik. Her medeniyet kendi insanını yetiştirir, o insan da o medeniyetin yeryüzü kurgusunu işler.

Sadece dış mimari, yollar, caddeler, metrolar, siteler, konutlar değil, bunların iç dizaynı, insana sunacağı hizmet, kolaylık ve zevkler de bu bakış açısının birer ürünü halinde etrafımızı kuşatıyorlar. Kuşatırken de şekillendiriyorlar elbette.

Mahalle kültüründen apartman hayatına, oradan site yaşamına geçişte neleri eksilttiğimize bir bakalım mesela? Aile fertlerinin sayısından, akraba ilişkilerine, komşuluk, paylaşım, dayanışma ilişkilerimize kadar her şeyi yeniden kurguluyor şehrin mimarisi... Camiler ve kabristanlar giderek şehrin dışlarında kalırken, hastaneler ve okullar, hem çoğalıyor hem yakınlaşıyor. Milyonlarca insan, eski Bizans dehlizlerinin arasından, metrolarla akıp geçiyor...

 

 

Yorum Ekle
Adınız :
Başlık :
Yorumunuz :

Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Aliya İzzetbegoviç'i
Tanıma ve Tanıtma Etkinlikleri
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2022    www.anahaberyorum.com          Tasarım ve Programlama: Dr.Murat Kaya