Birincisi: Bir konuşma ve yazının anlaşılırlığın ölçüsü, tamamen hitap kitlesine ve düzeyine bağlı olarak değişir. Akademik bir makalenin, tezin veya kitabın muhatabı alandaki uzmanlardır. Şayet böylesi bir çalışmayı alandaki uzmanlar anlamıyorsa ya anlatıda ya da muhtevada bir sorun var demektir. Alan dışından okuyucuların anlaması beklenmez. Alan dışından biri, merak edip okuma ve tefekkürünü derinleştirmişse anlayabilir ama ilmî bir çalışmanın varsaydığı bilgiler vardır. Muhatabın bu bilgilerle donanmış olması gerekir. İleri düzey bir matematik makalesini anlamak için yazarla benzer hatta ortak bir birikime sahip olmak gerekir aksi halde irtibat kuramayız. Aynı şekilde karmaşık bir felsefe veya ilahiyat bahsinin ele alındığı bir makaleyi anlamak için yazarla aynı seviyede iletişimi mümkün kılacak araçlara sahip olmak gerekir. Böyle durumlarda bile bir ilmî çalışmayı anlamak göründüğünden daha zor olabilir. Zira yazar takipte zorlanacağımız şekilde hususi bir meselede derinleşmiş olabilir. Fakat konuşma ve yazıların bir çırpıda sayılması güç seviyeleri vardır. Bir televizyon konuşmasının ortalama izleyici tarafından anlaşılır olması beklenir. Fakat programın hitap kitlesi ortalama izleyici değilse durum tamamen değişir. Özetle muhatap kitlesi konuşma ve yazının anlaşılırlık bakımından hususiyetlerini tayin eder. Dolayısıyla tüm konuşma ve yazılardan aynı seviyede anlaşılır olmasını beklemek olayın ne olduğunu anlamamak demektir. Öte yandan hedef kitlesi kim olursa olsun anlatıya konu olan meseleyi anlaşılır kılma vazifesinin esas itibariyle konuşmacı, hatip veya yazarın işi olduğunu da belirtmek gerekir. Fakat bu vazife de hitap kitlesi ve düzeyi dikkate alınarak takdir edilmelidir. Cuma vaizi, cami cemaatine kelam ilminin incelikli meselelerini anlatmaya kalkarsa anlaşılır olma imkânını zaten kaybeder.