İnsanlık tarihi belirginleşmeye başladığı andan Çin ordusu ile Türklerin İslam ordularının yanında yer alarak 751 tarihinde gerçekleşen Talas Irmağı savaşına kadar büyük sıçramalar olmadan devam etti. Talas savaşıyla dünya yeni bir şekil almaya başladı.
1048 Pasinler, 1071 Malazgirt savaşıyla dünya yeni bir değişime yelken açmış, 1453 yılında İstanbul’un Fethiyle yeni bir çağın kapılarını aralamış ve yeni bir şekle kavuşmuştur.
Özellikle 1700’lerden itibaren İngiliz, Fransız, İspanyol, Hollandalı ve Portekizlilerce dünyanın büyük bölümü sömürgeleştirildi. 1815 yılında yapılan Viyana kongresi sonucunda yeni dengeler oluştu. 1914 öncesi ve sonrasında meydana çıkan İtilaf ve İttifak devletleri arasında akdedilen anlaşmalar insanlığa yeni ve acılı yılların yaşanacağının haberini verdi.
1945 yılında Yalta’da dünya ABD, Rusya ve İngiltere arasında paylaşılırken insanlık ortaya çıkan iki süper gücün oyun alanına dönüştü.
1990 yılında SSCB’nin çöküşü tek kutuplu dünyanın ortaya çıkışıyla sonuçlandı. Kafkaslarda, Balkanlarda, Ortadoğu’da insanlık büyük acılar çekti. Bosna, Azerbaycan, Irak, Suriye, Libya ve Afganistan da Emperyal güçler vekâlet savaşı yürüterek yüzbinlerce insanın ölümüne sebep oldu.
Birinci ve ikinci Körfez savaşı akabinde Suriye’nin perişan edilmesi, İsrail’in Filistin’de ABD desteğiyle yaptığı soykırım insanlığın gözü önünde yapıldı.
1944 yılında “Bretton Woods” anlaşmasıyla 44 ülkenin imzaladı. Anlaşma sonunda ABD dünyanın ekonomik imparatoru oldu. Dolar dünya parası olurken üretim gücüyle Amerika’nın hâkim yılları başladı.
Almanya, Japonya, 1970 sonrasında Güney Kore, Endonezya, Malezya, Hindistan üretimin yeni merkezi olurken Çin özellikle 1980 sonrası büyük atılım yaparak dünya üretiminde birinci sıraya yerleşti. Böyle giderse Çin 2050’lerde ekonomik ve askeri alanda dünyanın başat gücüne dönüşecek.
2025’lerde Akdeniz Havzasında, Kafkaslarda, Karadenizde, Hint okyanusunda yeni stratejiler kurulurken Türkiye yeni yerini belirlemekle karşı karşıya kaldı. Akdeniz’de Mavi Vatan ve Kıbrıs Türkiyeye yeni imkânlar sundu. Kafkaslarda Azerbaycan’ın işgal altındaki topraklarını kurtarması Ermenilerin dış desteğini azda olsa kaybetmesiyle sonuçlandı. Önümüzdeki yıllarda açılması planlanan bize göre “Turan Yolu”, Azerbaycanlı kardeşlerimize göre “Zengezur Koridoru”, Amerika’ya göre “Turump yolu” Türkiye ile Türk Dünyasını birbirine daha da yaklaştıracak bir durum ortaya çıkaracaktır.
Zengezur Koridoru ABD’yi bölgeye taşırken İran, Rusya, Ermenistan ve Türkiye buradaki gelişmelere karşı tedbir alacaklardır. Bu tedbirler bölge ülkelerini yakından ilgilendirmekte, ulusal çıkarlarının politik ve askeri seçeneklerle destekleneceği var sayılırsa işin öyle sanıldığı gibi kolay olmayacağını göstermektedir.
İran-ABD- İsrail arasında devam eden savaş Hürmüz Boğazı, Babülmendap boğazı ve petrol havzası, petrolün geçiş yollarının güvenliği için yeni stratejileri gündeme geldi. Bu yeni durum önümüzde yeni hamlelileri gündeme taşırken Türkiye, Pakistan, Sudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması dünyada artık tek kutupluluk değil çok kutupluluğun önünü açacak nitelikte.
Türkiye değişen dünya dengelerinde aktif, demokrat, hukuku esas alan ve “Yurtta Barış Dünyada Barış” ilkesiyle hareket ederek dosta güven vermelidir. Türk Dünyasıyla kuracağı medeni ölçüler içinde kardeşlik bağları, ortak tarihi ve kültür çerçevesinde şekillenmeli ve gücümüze güç katmalıdır.
Türkiye’yi yönetenler Türk ve Dünya tarihinden elde edecekleri bilgileri ortak aklın süzgecinden geçirerek gelecek asrın “Türk Asrı” olmasına teksif etmeleri gerekir. Bunun için ekonomik büyüme, kültürel derinlik, diplomatik atak, stratejik öngörü başarıl yollarını açacak, böylece Türkiye’nin önüne yeni ufuklar açılacaktır.
Sonuç olarak Türkiye dünyada yeni stratejiler, yeni denklemler kurulurken doğru adımlar atmalıdır. Ülkeyi yönetenler ağızlarından çıkan her söze dikkat etmelidir. Bunun yolu kimseye kafa tutmadan, medeni ölçüleri esas alan söylemlerle dünyanın güvenini kazanmaları şarttır. Halen ülkeyi yönetenlerin kullandığı söylemler, eylemler, diplomatik dil değiştirilerek yepyeni bir safhaya geçilmelidir. Türkiye kurmay aklına sahip birinci sınıf hariciyeci, ehliyetli, liyakatli, vatan ve millet sevdalısı insanların yetiştirerek bu stratejik hamleyi yapmalıdır. En küçük hata milletimizin eline geçen bu fırsatı heba eder. Yok eder. Son örneği kardeş Azerbaycan’la ortaya çıkan üzücü durumdur.
29 Ekim 2026 ERZURUM