Türkiye 100 yıl önce 1926’da Musul-Kerkük mücadelesini kaybetti ve sadece Musul petrollerinden 25 yıllığına bir pay aldı. Petrollerden aldığı hissenin ödemesi de 1955’te sona erdi. Geçen hafta ise Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), BP Energy Company of Kirkuk Limited’in yüzde 15 hissesini satın aldı. Bu anlaşmayla Türkiye, BP ile beraber Kerkük’teki sahalara ortak oldu

Osmanlı'nın son dönemlerinden itibaren Kerkük'te bulunan petroller üzerine büyük bir mücadele başladı. Cumhuriyet döneminde de bu mücadele devam etti. Türkiye'nin Musul petrolleriyle ilgili mücadelesi Nevin Yazıcı'nın "Petrol Çerçevesinde Musul Sorunu: 1926-1955" isimli eserinde teferruatlı olarak anlatılır. Ayrıca Arzu Terzi ve Uğur Sipahioğlu'nun çalışmalarında da konu hakkında bilgi vardır. Nevin Yazıcı'ya göre gelişmeler şu şekilde olmuştur.

Kerkük petrolleri.

TÜRK PETROL ŞİRKETİ KURULDU

1912'de Musul ve Bağdat vilayetlerinde petrol arama ve işletme imtiyazı almak için İngiliz ve Alman şirketlerinin ortaklığıyla Turkish Petroleum Company (Türk Petrol Şirketi) kuruldu. I. Dünya Savaşı sürerken İngiltere, Türkiye Petrol Şirketi'nde Deutsche Bank'ın payına el koyarak Fransa ile işbirliği yapmaya başladı. 20 Nisan 1920'de imzalanan San Remo Anlaşması'yla Turkish Petroleum Company'den Fransa'ya yüzde 25'lik bir hisse vererek Irak'ta yeniden petrol arama işine girdiler. Ancak Amerika'nın devreye girmesiyle Amerikan şirketleri de ortaklığa dâhil oldu.

İngiltere tarafından Irak'a yüzde 20'lik pay, katılım seçeneği olarak sunuldu. Ancak Irak hükümeti bunu kabul etmedi. Bunun üzerine Amerika ve İngiltere tarafından Irak'a yapılan baskılar neticesinde 14 Mart 1925'te Irak hükümetiyle İngiliz-Amerikan-Fransız hissesinin yer aldığı Turkish Petroleum Company arasında 25 yıllık süreyle petrol imtiyaz sözleşmesi imzalandı.

Bu anlaşmanın ilk maddesine göre, Irak hükümeti anlaşmadaki şartlar dâhilinde, petrol, neft yağı, doğalgaz ve yer mumu araması, sondajı, çıkarılması ve bu maddelerle benzerlerinin aranması, çıkarılması, işletilmesi, taşınması ve satılmasıyla ilgili tüm ticari faaliyetlerde bulunma ayrıcalığını şirkete verdi. Turkish Petroleum Company, 8 Haziran 1929'da Irak Petroleum Company (Irak Petrol Şirketi) adını aldı.