Lübnan'a saldırılarını sürdüren ve ülkenin güneyinde işgalini genişleten İsrail'in zaman zaman saldırılarına da maruz kalan UNIFIL, çatışmaların sonlandırılmasını izlemek, sivillere insani yardım erişimin sağlamak ve uluslararası barış ve güvenliği korumak amacıyla Lübnan ordusunun ülkenin güneyinde konuşlanmasını desteklemekle görevlendirildi.

Lübnan'da 1975'te iç savaşın patlak vermesinin ardından İsrail, 1978'de Lübnan topraklarına girdi ve Güney Lübnan'ı işgal etti. Aynı yıl Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), İsrail'e kuvvetlerini Lübnan'dan çekmesi için çağrı yaptı.

BMGK, Lübnan'ın isteği üzerine İsrail kuvvetlerinin çekilmesini doğrulamak, barışı ve güvenliği yeniden sağlamak ve Lübnan hükümetinin ülkenin güneyi üzerindeki otoritesini yeniden tesis etmesine destek amacıyla 19 Mart 1978'de UNIFIL'i kurdu.

Barış gücünün görev kapsamı, Lübnan ile İsrail arasında Temmuz 2006'da başlayan şiddetli savaşa son verilmesi çağrısında bulunan BMGK'nin 1701 sayılı kararıyla genişletildi.

Ağustos 2006'da oy birliğiyle kabul edilen karar, İsrail'in Lübnan'ın güneyinde belirlenen Mavi Hat'tın gerisine çekilmesini ve bu hat ile Lübnan'daki Litani Nehri arasındaki bölgenin silahsızlandırılmasını, burada sadece Lübnan ordusu ve UNIFIL'e ait silah ve askeri araç-gerecin bulundurulmasını öngörüyor.

BM, Mavi Hat'tı, 2000 yılında İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesini sağlamak ve denetlemek amacıyla yaklaşık 120 kilometre uzunlukta İsrail sınırı boyunca uzanan sınır hattı olarak belirledi.

Yaklaşık 47 ülkenin katkıda bulunduğu UNIFIL'in 13 binden fazla sivil ve askeri personeli bulunuyor. Lübnan'ın güneyinde görev yapan yaklaşık 8 bin 500 personelin 7 bin 500'e yakınını çeşitli ülkelerden gelen askerler oluşturuyor.

Yaklaşık yarım asırlık UNIFIL'in görev süresinin bitmesi endişeleri beraberinde getiriyor

BMGK'nin her yıl uzattığı UNIFIL'in görev süresi, konseyin Ağustos 2025'te aldığı kararla 2026 yılının sonuna kadar son kez uzatıldı ve 2027 itibarıyla barış gücü personelinin kademeli şekilde bir yıl içinde çekilmesi kararlaştırıldı.

Halihazırda İsrail işgali ve saldırılarının zaman zaman uzlaşılan ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyinde devam etmesi göz önüne alındığında UNIFIL birliklerinin de bölgeden çekilme ihtimali, Lübnan-İsrail sınırında bir güç boşluğu oluşturmasından endişe ediliyor.

Lübnan ordusunun UNIFIL'in çekileceği bölgelerde konuşlanması ve kontrolü sağlaması, İsrail işgalinin sürdüğü sırada düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.

UNIFIL'in görev süresinin bitmesiyle İsrail ile yakın ilişkileri olan Almanya gibi ülkeler askerlerini çekeceklerini duyururken, Fransa, İtalya ve İspanya ülkeler ise Lübnan'daki askeri varlığını sürdürmeyi planlıyor.

Fransa, İtalya ve İspanya sahada uluslararası veya ikili işbirliği içinde askeri varlıklarını sürdürmeyi istediklerini duyursa da bölgedeki kırılgan durum belirsizlikleri de beraberinde getiriyor.

ABD'nin ev sahipliğinde Lübnan ile İsrail arasında ateşkes müzakerelerinin yanı sıra Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Lübnan Özel Temsilcisi Jean-Yves Le Drian da Beyrut'ta üst düzey görüşmeler gerçekleştiriyor.

Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, 3 Haziran'da Ulusal Meclis'te yaptığı konuşmada, Lübnan kurumlarının desteklenmesi gerektiğini belirterek Avrupalı devletleri Lübnan'ın güvenliğinin sağlanması için daha etkin olmaya davet etti.

Ayrıca uluslararası basına yansıyan haberlere göre, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, UNIFIL'in görev süresinin sona ermesinin ardından Lübnan'da barış gücüne ihtiyaç duyulacağını ve barış gücünün görev süresi bittikten sonra da Lübnan'da kalmaya devam etmesi gerektiğini belirtti.

Lübnan'da Hizbullah'ın silahsızlandırılması ve Litani Nehri'nin kuzeyine çekilmesi İsrail'in Beyrut yönetimi üzerinde oluşturduğu baskının temelini oluştururken, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde işgalini genişletmesi ve geri çekilmeyi kabul etmemesi nedeniyle Hizbullah da ateşkesi kabul etmiyor.

İsrail ile Hizbullah'ın çatışması arasında UNIFIL

Özellikle 8 Ekim 2023'ten sonra İsrail ile Hizbullah'ın kontrollü olarak başlayıp zamanla şiddetlendirdikleri saldırılarda UNIFIL sık sık tarafların çapraz ateşi arasında kaldı.

Ancak İsrail'in işgalini başlatmasıyla Lübnan genelinde saldırılarını da genişletmesi UNIFIL'i daha ciddi tehlikelere maruz bıraktı.

Çoğu zaman İsrail ordusunun saldırılarına maruz kalan UNIFIL tesisleri ve askerleri zaman zaman Hizbullah'ın saldırılarında da çapraz ateş altında kaldı.

İsrail'in 2 Mart'ta saldırılarını başlatmasından bu yana en az 7 UNIFIL askeri hayatını kaybetti.