Akla kapanan kapılar: Kapalı zihnin karanlığında felsefesiz zihin
MAKALE
Paylaş
10.08.2026 23:47
305 okunma
Prof.Dr. Bilal Sambur

Felsefe, insanın kendisine verilmiş cevaplarla yetinmemesidir. İnsan, “Bana böyle söylendi” ile “Ben bunu neden doğru kabul ediyorum?” arasındaki mesafeye adım attığında felsefe başlar. Felsefe, hazır hakikatlerin önünde eğilmek değil, hakikatin kendisini sorgulama cesaretidir. Bu yüzden felsefenin asli düşmanı cehalet değil, tamamlanmışlık, mükemmellik ve kesinlik saplantısıdır.

Bedevi dogmatizmin temel problemi de burada ortaya çıkar. Dogmatizm merkezli insanüstü yanılsamalar anlayışı, hakikatin nihai kaynağını insan aklının dışında ve üstünde konumlandırdığında, aklın görevi hakikati yaratmak, araştırmak ve yeniden kurmak olmaktan çıkar; kendisine bildirilmiş olduğu kabul edilen hakikati anlamak, açıklamak ve savunmakla sınırlandırılır. Böylece akıl özgür bir özne olmaktan çıkar, önceden belirlenmiş hakikatin hizmetkârına dönüşür.

Burada asıl mesele dogmatik yazılarda felsefe teriminin kullanılıp kullanılmaması değildir. Daha derin mesele, insanın hakikati kendi aklıyla sorgulama hakkının nerede durduğudur. Felsefe sorar. Dogmatik zihin cevap verir. Felsefe kuşkuya izin verir. Dogmatik zihin kuşkuyu tehdit olarak görür. Felsefe “başka türlü olabilir mi?” diye sorar. Dogmatizm “olması gereken budur” der. Felsefe insanı düşünmeye çağırır. Dogmatizm ise çoğu zaman insanı doğru düşünmeye değil, doğru olduğuna karar verilmiş şeyi düşünmeye çağırır.

İşte zihinsel kapanma burada başlar. Bir insanın eline değişmez bir hakikat paketi verildiğinde ve o paketin içeriğine insanüstü ve doğaüstü nitelikte mutlak hakikatler olduğuna inanması istendiğinde, insanın düşünme alanı daha başlangıçta sınırlandırılmış ve yok edilmiş olur. Artık insan “Bu doğru mu?” sorusunu sonsuza kadar açık tutamaz. Sorunun sınırları vardır. Bazı sorular tabu, bazı cevaplar dokunulmaz, bazı kuşkular tehlikeli hale gelir.

Kapalı nitelikteki bir zihinsel dünyada minimum düzeyde akıl vardır; fakat aklın egemenliği yoktur.Bu ayrımı görmek gerekir. Katı ve kapalı dogmatik geleneklerin tarihinde bedevi dogmatizme rağmen felsefe yapmaya çalışan insanlar olabilir. Felsefi görüşler ortaya koymuş insanların varlığı, kapalı zihniyet ile felsefi özerklik arasındaki gerilimi ve çatışmayı ortadan kaldırmaz. Tam tersine, onların hikâyesi bize önemli bir şey gösterir: Felsefe kapalı zihin dünyasında ortaya çıktığında bile çoğu zaman kendisini dogmatik hakikat iddiasıyla hesaplaşmak zorunda bulmuştur.

Yorum Ekle
Adınız :
Başlık :
Yorumunuz :

Dikkat! Suç teşkiledecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

sanalbasin.com üyesidir

ANA HABER GAZETE
www.anahaberyorum.com
İşin Doğrusu Burada...
İLETİŞİM BİLGİLERİMİZ
BAĞLANTILAR
KISAYOLLAR
anahaberyorum@hotmail.com
0312 230 56 17
0312 230 56 18
Strazburg Caddesi No:44/10 Sıhhiye/Çankaya/ANKARA
Anadolu Eğitim Kültür ve Bilim Vakfı
Anadolu Ay Yayınları
Ayizi Dergisi
Aliya İzzetbegoviç'i
Tanıma ve Tanıtma Etkinlikleri
Ana Sayfa
Yazarlarımız
İletişim
Künye
Web TV
Fotoğraf Galerisi
© 2022    www.anahaberyorum.com          Tasarım ve Programlama: Dr.Murat Kaya