Ethem Bey, bu işin olmayacağını anladı. Ama düzenli orduya hala direniyordu. Ağabeyleri de kendisini destekliyordu. Üstelik ağabeylerden Reşit Bey, o anda 1.mecliste milletvekili idi. Ethem kuvvetleri üzerine İsmet İnönü komutasında bir kuvvet gönderildi. Ethem 1920 aralık ayındaki son direnişte yenildi.
1921’de Ethem, ağabeyleri ve diğer 150 kişi vatan haini ilan edildi Meclis tarafından.. Reşit Bey’in milletvekilliği de düşürüldü.
Aynı günlerde, yani 1921 ‘in ocak ayı içinde Ethem bey,Yunan işgal kuvvetleri komutanları ile kaçış için bir koridor açılması konusunda anlaştı. Ve 8 kişi ile birlikte, bu koridoru takip ederek yurt dışına çıktı. Böylece Çerkez Ethem olayı bitti.
Çerkez Ethem düzenli orduya katılmadı ama kalan askerlerinin tamamı daha sonra düzenli orduya katıldı. Yani Ethem bey boşuna inat etti.
Sonraki yıllarda bu hain ilan edilen 150 kişinin 149 tanesi af edildi. Ethem Bey hariç. Zira O, af dilemeye hala yanaşmıyordu. Çerkez Ethem, ülkeyi terk ettikten sonra Ürdün’e geçti. Orada 1948’de öldü.
Şimdi burada bir cümle daha söylemek gerekir. Çerkez Ethem, hain miydi, kahraman mıydı? Başta kahramandı.
Ama meclisin hain damgası fazla oldu.
29 Ekim 1923‘te Cumhuriyet ilan edildi.
Cumhuriyet ilan edilene kadar,sayısız savaş oldu,Türk milletinin kahramanlığını dünyaya gösteren.. Sakarya, bir ölüm- kalım savaşıdır. Arada daha çok savaş vardır. Uzun uzun anlatılmayan Eskişehir –Kütahya Savaşları vardır mesela. Bunlar, bir çok cephede yapılmış savaşlardır irili –ufaklı..Bazen küçük birliklerin savaşı, bazen de büyük birliklerin savaşı...Bunlardan birisi tümen düzeyinde yapılmış bir meydan savaşıdır: Nasufçal Meydan Savaşı.Bu
Savaş, başlı başına bir konu gibi ele alınarak hiç anlatılmamıştır. Oysa bu savaşta 8.000 askerimiz şehit olmuştur Nerede ise Sakarya Savaşı’ndaki kadar kayıp. Bu savaştan sonra Meclis, bütün birliklerin Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmesini öngörmüştür. Sakarya Meydan Savaşı, sonra Kurtuluş Savaşı..
Değerli okurlarım...Bu konularda birkaç cilt kitap yazılır. Nitekim yazılmıştır da.. Ben daha ziyada kıyıda köşede kalmış, başka yerlerde birer cümle ile geçiştirilmiş konulara ağırlık verdim ...
Kurtuluş Savaşı da zaferle bittiğinde; geldik 11 Ekim 1922’ye ..Bu Mudanya Anlaşması’dır. Mudanya Anlaşması işin diplomatik yönünün başladığını gösterir.
Savaşsız, sıkıntısız günlerimiz olsun hep..
Hurufat bilgi: Çerkez Ethem isyanının bastırıldığı son çarpışmada kuvvet mukayesesi..
İsmet İnönü komutasındaki meclis askeri gücü: 769 subay.14.596 asker.63 makineli tüfek .32 top.
4.111 at, katır ve eşek.
Çerkez Ethem gücü: 4.650 asker.2 otomatik tüfek. 6 ağır makineli tüfek. 4 top